این وبلاگ در مورد اکوموزه ها و معرفی کمیته برنامه ریزی فنی و راهبردی اکوموزه ها است.

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388 و ساعت 11:25 |

جزیره زیبای قشم با وسعتی حدود 1500 کیلومتر مربع در شمال خلیج همیشه فارس و در دهانه تنگه هرمز واقع شده است.

اين جزيره از شمال به شهر بندرعباس، مرکز بخش خمير و قسمتى از شهرستان بندر لنگه، از شمال‌شرقى به جزيره‌ى هرمز، از شرق به جزيره‌ى لارک، از جنوب به جزيره‌ى هنگام و از جنوب غربى به جزاير تنب بزرگ و کوچک و ابوموسى محدود مى‌گردد. فاصله جزيره‌ى قشم (از بندر قشم) تا بندرعباس 8/10 مايل (20 کيلومتر)، تا بندر هرمز 72/9 مايل (18 کيلومتر)، جزيره لارک (تا مرکز دهستان لارک) 85/4 مايل (9 کيلومتر)، تا جزيره بوموسى 10/88 مايل (163 کيلومتر) و جزيره تنب بزرگ 55/61 مايل (114 کيلومتر) است.

بندر لافت که بنابر بررسی های صورت گرفته و پتانیسل های بالای آن قابلیت تبدیل به مرکز یک اکوموزه را دارد. که انشاء ا... در هفته میراث فرهنگی این پروژه رسما اعلام خواهد گردید.

این بندر در دماغه شمالی جزیره قشم در نزدیکترین فاصله با ساحل اصلی ایران واقع شده است. در تقسیمات استانی جزو دهستان سلخ بخش شهاب است.

مهمترین پوشش گیاهی حرا و مهمترین کوههای لافت: کوه شهر و کوه مهتشان در شمال ، کوه مهرانی در شمال شرقی و کوه پای در شمال شرقی واقع شده .

و بنا به گفته ها جمعیت این روستا بالغ بر حدود 1500 نفر است.

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در شنبه نوزدهم اردیبهشت 1388 و ساعت 11:20 |

انواع اکوموزه ها

طبقه بندی زیر به عنوان اکوموزه معرفی گشته است.

1- مدل محیطی و محیط اجتماعی

مدل محیطی با هدف ارتقاء محیط زیست در محیط حفاظت شده پارک ملی گرندلند ایجاد شده و تاریخ فرهنگی و طبیعی آن با کمک اکوموزه حفظ شد.

مدل اجتماعی در بقایای محیط صنعتی و با هدف توسعه جوامع محلی یعنی تقویت هویت و باززنده سازی سیاست های محلی، مشکلات اجتماعی و ایجاد دموکراسی فرهنگی به وجود آمدند.

2- چتر اکوموزه

اکوموزه ای است که در یک منطقه جغرافیایی وسیع ایجاد می شود و دارای سایت های متعددی است که از طریق تاریخچه یا فعالیتی مشابه به هم مربوط می شوند. این اکوموزه، منطقه ای با چند شهرداری مختلف را در بر می گیرد و معمولا بیش از یک سایت را شامل می شود. در تفسیر میراث از هر دو متغیر زمان و فضا بهره می گیرد. ارتباط میان اشیای مختلف را با مطالعه خط سیر تاریخی مجموعه برقرار می کنند. نقش جامعه در آن کلیدی است و به برپایی یک بازار زیر بنایی فرهنگی محدود نمی شود. مانند اکوموزه بزرگ بورگسلاگن در سوئد (تهرانی:۳۱).

3- موزه روستایی

مجموعه سایت هایی را شامل می شود که در کنار هم محیطی پر محتوا را ایجاد می کنند و طبیعت آن برای فعالیت های زنده مناسب است. بازدید کنندگان آن را بیشتر گردشگران تشکیل می دهند تا بازدید کنندگان محلی. در آن بیشتر از ساختمان های باز سازی شده استفاده می شود و از این رو بیشتر به موزه فضای باز و پارک های موضوعی نزدیک است تا اکوموزه. نمونه آن اکوموزه آلزاس در فرانسه است که ساختمان ها در مکانی غیر از مکان اصلی خود مجدد بنا شده اند .

4- آنتن اکوموزه

این مدل از اکوموزه اصلی مشتق شده و بسیاری از خصوصیات موزه سنتی را دارد. بخشی از یک اکوموزه برای حفاظت از مکان یا منطقه مورد استفاده قرار می گیرد و بازدید کنندگان محلی درصد بیشتری از بازدید کنندگان را تشکیل می دهند. مانند اکوموزه دو ویندی در فرانسه (همان منبع).

در این مدل از اکوموزه یک ساختمان مرکزی و تعدادی شعبه تحت عنوان آنتن وجود دارد. ساختمان مرکزی فقط مرکز اطلاعاتی کلیه آنتن های ناحیه ای است که اکوموزه در آن تشکیل شده است. در این ساختمان هر غرفه کوچکی اشاره ای کوتاه به یکی از موضوعاتی از میراث فرهنگی یا طبیعی موجود در منطقه دارد. این موضوع در محل واقعی خود به همان صورت اصلی و گاهی با کاربری کامل به عنوان یکی از موضوعات میراث فرهنگی به عنوان یک موزه یا آنتن اکوموزه مورد بازدید قرار می گیرد. بازدید کننده، اطلاعات کامل مربوط به آن را با مراجعه به آنتن همان موضوع به دست می آورد (کریمی:۴۵).

5- اکوموزه تطابقی و تکاملی

جهانی سازی و ریسک استاندارد سازی فرهنگی ضرورت محافظت، تقویت، اطلاع رسانی و گاه خلق مکان های قابل تعریف و فرهنگی را ایجاد می کند. اکوموزه تطابقی در اصل یک چتر اکوموزه است(اکوموزه ای با بیش از یک سایت) که در سازماندهی منابع محلی(خصوصا در منابع انسانی ارائه شده توسط شهروندان، مالکین، پیشگامان و گروه های سازمان یافته) تغییر محسوسی ایجاد نمی کند، توجه آن بیشتر متوجه تفکر شناسایی یا نمایان شدن یک منطقه یا مرکز است تا هویت آن. در اکوموزه تطابقی اول جنبه بازار منطقه ای است و دوم جنبه فرهنگی – اجتماعی و اقتصادی اهمیت دارد ولی اکوموزه تکاملی در جهت حفاظت و باززنده سازی میراث موجود گام بر می دارد (تهرانی:۳۲).

6- مدل گردن بند

فلوبرت در مطالعات خود می گوید:" این مروارید ها نیستند که گردنبند را درست می کنند بلکه رشته است." استعاره خوبی است برای اکوموزه. اگر اکوموزه را یک رشته بدانیم، می توانیم آن را مکانیزمی بشناسیم که عناصر مختلفی را در کنار هم نگه می دارد(مروارید ها یا سایت های خاص) که وجه تمایز هر مکان هستند.می توان رشته اکوموزه را فراتر از خود سایت دید و آن را وسیله ای برای کنار هم نگه داشتن عناصر مختلف(خاطرات جمعی، معماری، سایت های طبیعی و غیره) دانست. این مروارید ها عناصر منظر، طبیعت، سایت ها، آوازها، سنت ها و غیره هستند. این مدل گردنبندی اکوموزه به ما کمک می کند با ترکیب خصوصیات منطقه (سایت های فرهنگی و موضوع ها و تاریخچه های مربوط به آن، معماری بومی، سنت ها، لهجه و خاطرات) در اکوموزه عناصری که وجه تمایز مکان هستند کنار هم آورده شود.

منابع:

- تهرانی، شیرین (۱۳۸۵) پایان نامه، طراحی محیطی مسیرهای گردشگری روستای میمند با توجه به نگرش اکوموزه. دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

- کریمی ، اصغر (تابستان ۷۴). اکوموزه (موزه انسان و بوم). موزه ها: ش۷۵، تهران: معاون معرفی و آموزش سازمان میراث فرهنگی کشور

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در دوشنبه دوازدهم اسفند 1387 و ساعت 15:30 |

نمونه هایی از موزه فضای باز 2

موزه فضای باز مساکن روستایی گیلان

این موزه که در تبلیغات به اشتباه به عنوان اولین اکو موزه ایران معرفی می شود، در واقع اولین موزه فضای باز در ایران است.

این موزه که به پیشنهاد آقای دکتر طالقانی ارائه شد در 28 اردیبهشت 1385 همزمان با روزجهانی موزه در محل موزه یعنی پارک جنگلی سراوان افتتاح گردید. این موزه در 18 کیلومتری رشت در زمینی به مساحت 20 هکتار در منطقه پارک جنگلی سراوان رشت و با همکاری یونسکو، دانشگاه اکسان پروانس فرانسه، موزه روستایی آلزاس، سازمان میراث فرهنگی کشور، استانداری گیلان و دانشگاه گیلان محقق شد. (وب سایت خبری chn).

دکتر محمود طالقانی مجری راه اندازی میراث روستایی گیلان این طرح را دارای اهداف و ویژگیهای زیر می داند: «ما در موزه مساکن روستایی گیلان می خواهیم فرهنگ زندگی مردم روستایی را به لحاظ معیشت، ابزار کار، مسکن و انواع امکان هایی که در یک حوزه خانوادگی وجود دارد از قبیل صنایع دستی، و .... را بازسازی کنیم و نشان بدهیم. یعنی برای ما مهم است که در کنار یک خانه قدیمی ، حتما چگونگی تولید کرم ابریشم و تلنبار آن را داشته باشیم ، و می خواهیم در هفته یک یا دوبار زندگی روستایی را به طور زنده به نمایش بگذاریم»

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در دوشنبه دوازدهم اسفند 1387 و ساعت 10:27 |

نمونه هایی از موزه فضای باز 1

موزه فضای باز تاریخ و فرهنگ نورسک

این موزه در بیگدوی نروز واقع شده و بزرگترین موزه فضای باز نروژ است. این مجموعه شامل 155 ساختمان روستایی و شهری است که از تمام نقاط نروژ متعلق به قرون وسطی تا قرن بیستم را در یک جا گردآوری نموده است. جاذبه های اصلی این مجموعه شامل کلکسیون شاه اسکار (اولین موزه فضای باز دنیا) است براساس سنگ بنای کلیسای اسلیو (ُُSlave church) (قرن ۱۲ میلادی)، بنایی از رولاند (قرن سیزده میلادی) و آپارتمان های قرن نوزدهم که از دروازه 15 وسلز ( Wessels gate 15 in Oslo ) در اسلو می باشد.

بخشهای مختلف این موزه باز شامل:

بخشهای حومه شهر

شهر قدیمی

مجموعه اسکار دوم

ساختمان آپارتمان ها

اولین موزه فضای باز دنیا در اسکاندیناوی در قرن نوزدهم تاسیس شد و در سراسر اروپا روند ساخت این گونه موزه تسری یافت.

منبع: وب سایت موزه باز نورسک

http://www.norskfolkemuseum.no/en/Exhibits/The-Open-Air-Museum

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در دوشنبه دوازدهم اسفند 1387 و ساعت 9:57 |

اکو موزه چیست؟

واژه اکو موزه اولین بار توسط هوگوس دی وارن (Hugues de Varine) در 1971 به کار برده شد. (Maggi, 2000).

اکوموزه در دهه 1970 ، دوره ای که ویژگی بارز آن رو به زوال رفتن اقتصاد قدیمی و رها شدن معادن و مکان های صنعتی بود به سرعت به اروپا گسترده شد و هدف آن بهره برداری و بهبود وضعیت فرهنگ رو به زوال و همچنین تقویت اقتصاد آن ناحیه بود (دهدشتی، ۱۲).

مفهوم اکوموزه: کلمه (Ecomuseum) ترجمه انگلیسی از کلمه فرانسوی Ecomusee است که خود از ترکیب 2 کلمه موزه و اکولوژی به وجود آمده است (تهرانی، ۸).

اکولوژی: راهی است که گیاهان، حیوانات و مردم با یکدیگر و محیط زیست اطرافشان ارتباط برقرار می کنند.

در مفاهیم دیگر آمده است: لغت اکولوژی از واژه یونانی اویکاس به معنی خانه گرفته شده است که به محیط دور و بر اطلاق می شود (دهدشتی،۱۳).

بر طبق مفاد بیانیه کنفرانس "لانگ نت" تورنتو سال (۲۰۰۴) یک اکوموزه روش پویایی است که در ان جوامع محلی ارزشهای میراث ملموس و ناملموس خود را حفظ، مدیریت و تفسیر می کنند. (ویکی پدیا)

حداقل عناصر مورد نیاز در اکوموزه بدین شرح است.

کارگاه های تاریخی
مرکز اسناد
بازدید کننده گان و نمایشگاه ها
اشیاء مورد علاقه را در چشم انداز
راهها و مسیرهای (برگرفته از وب سایت اکوموزه دنیش لیک)

منابع:

- دهدشتی، پریسا (۸۷) پایان نامه، برنامه ریزی راهبردی اکو موزه روستایی ممند، مرکز آموزش عالی میراث فرهنگی و گردشگری.

- Magi, M. (June 2000). Ecomuseum in Europe: what they are and what they can be. IRES DELPIMONEE. Working paper n.137.

وب سایت http://www.ecomuseum.dk

http://en.wikipedia.org/wiki/Ecomuseum

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در یکشنبه یازدهم اسفند 1387 و ساعت 16:6 |

آیین نامه کمیته فنی-راهبردی اکو موزه ها

تشکیل کمیته فنی-راهبردی اکوموزه ها

امروزه بحث اکوموزه ها از موضوعات تخصصی و جدید صنعت طبیعت گردی و اکوتوریسم به شمار می آید که ضمن دستیابی به توسعه پایدار گردشگری موجب حفاظت از میراث طبیعی، فرهنگی و معنوی و بافت سنتی روستایی و عشایری می گردد. کشورهای پیشرو صنعت گردشگری در راستای متنوع کردن فعالیتهای توریستی و فراهم نمودن فرصت های شغلی برای جوامع محلی ایده احداث اکوموزه ها را مطرح کردند که با برنامه ریزی دقیق و منسجم موفقیت های چشمگیری در این زمینه به دست آوردند.

کشور ما نیز با داشتن منابع متنوع و فراوان طبیعی فرصت های مناسبی برای احداث و توسعه اکوموزه ها دارد که می تواند علاوه بر ایجاد فرصت های شغلی برای ساکنان محلی موجب حفظ میراث طبیعی و فرهنگی برای نسل های بعدی می شود. بنابراین به منظور سیاستگذاری، حمایت، هدایت و نظارت بر توسعه اکوموزه ها کمیته فنی- راهبردی اکوموزه ها با همکاری کمیته ملی طبیعت گردی و اداره کل موزه ها در دبیرخانه کمیته ملی طبیعت گردی تشکیل می گردد.

تعریف اکوموزه

« اکو موزه یک سایت طبیعی زنده است که طی آن ماهیت و هویت بارز و ارزنده یک منطقه را به نمایش می گذارد و جوامع محلی از طریق آن میراث فرهنگی یا طبیعی خود را به منظور دستیابی به توسعه پایدار معرفی، تفسیر و مدیریت و حفاظت می کنند.» چهار عنصری که باید در تعریف اکو موزه ها دیده شود عبارتند از:

1- زنده بودن سایت (جوامع محلی در محدوده وجود داشته باشند)

2- معماری همگون با طبیعت داشته باشد

3- ویژگی ها و جاذبه های بارز طبیعی و فرهنگی داشته باشد

4- واجد ارزش حفاظتی باشد

اهداف کمیته فنی – راهبردی به شرح زیر پیشنهاد گردیده است:

1- حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی کشور

2- حفظ و ارائه شیوه های پایدار تعامل بین انسان و طبیعت

3- جلب مشارکت فعالانه جوامع محلی

4- معرفی شاخص های فرهنگی و طبیعی منطقه

5- تلاش در جهت نیل به اهداف توسعه پایدار

6- توسعه پایدار گردشگری در منطقه از طریق جذب، ساماندهی و ارائه امکانات و خدمات لازم در جهت کسب رضایت گردشگران

7- ایجاد و گسترش فرصت های شغلی پایدار برای جوامع محلی

شرح وظایف کمیته فنی- راهبردی اکوموزه ها

1- استخراج استانداردهای جهانی و تصویب دستورالعمل و استانداردهای ملی با تشکیل گروه های تخصصی مرتبط با موضوع

2- شناسایی مکان های مستعد و مناسب جهت ایجاد اکوموزه طبیعی و تصویب در جلسه با توجه به تائید اعضای کمیته

3- نظارت بر تمام مطالعات پایه در خصوص مطالعات بنیادین اکوموزه ها و تصویب نهایی

4- نظارت بر انجام مطالعات و تصویب نهایی طرح های ارائه شده در مقیاس منطقه ای و کلان

5- نظارت عالیه بر فعالیتهای احداث و بهره برداری از اکوموزه ها از طریق کمیته فنی-راهبردی اکوموزه ها و افراد متخصص هر استان که برای پیشبرد پروژه معرفی می شوند.

6- برقراری ارتباط با سایر بخش های درون و برون سازمانی به منظور پیشبرد اهداف توسعه اکو موزه ها اعم از معرفی، حفاظت و توسعه گردشگری

اعضای کمیته فنی- راهبردی

1- ریاست کمیته

2- دبیر کمیته

3- هفت نفر عضو دائم با حکم ریاست سازمان یا دبیر کمیته ملی طبیعت گردی

وظایف دبیرخانه کمیته راهبردی

1- تنظیم و ارسال دعوت نامه جلسات برای اعضاء همراه با دستور جلسه و مستندات مربوطه

2- ثبت مشروح مذاکرات و تدوین مصوبات و کسب تاییدیه اعضا و ابلاغ مصوبات به نهاد های مربوطه جهت اجرا

3- پیگیری اجرای مصوبات کمیته و ارائه گزارش پیشرفت کار به اعضا و سازمان های متولی در زمان های مقتضی

+ نوشته شده توسط کمیته اکوتوریسم ایران در یکشنبه نوزدهم آبان 1387 و ساعت 11:42 |

کمیته فنی- راهبردی اکوموزه ها

کمیته فنی- راهبردی اکوموزه ها با همکاری کمیته ملی طبیعت گردی و اداره کل موزه ها در دبیرخانه کمیته ملی طبیعت گردی در سال 1386 تشکیل گردید که اهداف آن به شرح زیر پیشنهاد گردیده است: